۸نشانه فرسودگی عاطفی که نباید نادیده بگیرید
سحر اکبریان در زندگی مدرن، خستگی چیزی است که تقریبا همه تجربه‌اش می‌کنند. کار، تحصیل، روابط، شبکه‌های اجتماعی، وظایف بی‌پایان روزانه و … . همه چیز دست به دست هم می‌دهد تا احساس کنیم همیشه باید در حال تلاش باشیم. اما یک نقطه‌ی ظریف و مهم وجود دارد که کمتر کسی متوجه آن می‌شود: وقتی خستگی معمولی تبدیل به فرسودگی عاطفی می‌شود.
فرسودگی عاطفی نوعی خستگی عمیق و درونی است که فقط با خوابیدن، یک روز مرخصی یا چند ساعت استراحت خوب نمی‌شود. این حالت وقتی ایجاد می‌شود که مدت‌ها از خودتان مایه گذاشته‌اید، احساسات‌تان را نادیده گرفته‌اید، به نیازهای دیگران بیشتر از نیازهای خودتان اهمیت داده‌اید، یا فشارهای طولانی مدت را بدون رسیدگی تحمل کرده‌اید.
در این مقاله می‌خواهیم ۸ نشانه‌ی مهم و واقعی فرسودگی عاطفی را بررسی کنیم؛ نشانه‌هایی که اگر آن‌ها را تجربه می‌کنید، احتمالا فقط خسته نیستید، بلکه ذهن و قلب‌تان نیاز فوری به مراقبت دارند.
۱. احساس تهی بودن؛ اولین نشانه فرسودگی عاطفی
خستگی معمولی با خواب و استراحت بهتر می‌شود، اما فرسودگی عاطفی این طور نیست. حتی اگر یک روز کامل استراحت کنید، همچنان احساس می‌کنید انرژی روانی و احساسی لازم برای انجام کارهای ساده را ندارید. انگار باتری‌تان نه فقط خالی، بلکه خراب شده باشد.
شروع کردن کارهای کوچک هم سخت می‌شود چون ذهن در حالت فرسودگی دیگر توان بازیابی ندارد.
۲. فرسودگی عاطفی باعث بی علاقگی به فعالیت‌های موردعلاقه می‌شود
یکی از واضح‌ترین نشانه‌ها این است که فعالیت‌های مورد علاقه‌تان، مثل فیلم دیدن، کتاب خواندن، بیرون رفتن، حتی گفتگو با آدم‌های نزدیک دیگر برایتان لذت‌بخش نیستند. نه اینکه از آن‌ها بدتان بیاید؛ فقط دیگر هیچ احساسی نسبت به آن‌ها ندارید.
این بی‌احساسی معمولا نتیجه‌ی فشار طولانی مدت بر سیستم عصبی است، جایی که مغز برای بقا، سطح هیجان را پایین می‌آورد تا انرژی مصرفی را کمتر کند.
۳. حساسیت شدید و واکنش‌های عاطفی غیر عادی
وقتی عواطف شما فرسوده شده باشد، آستانه‌ی تحمل‌تان به شدت پایین می‌آید. چیزهایی که قبلا شما را ناراحت یا عصبانی نمی‌کردند، حالا باعث گریه، عصبانیت یا اضطراب‌تان می‌شوند.
این واکنش‌ها نشانه‌ی ضعیف بودن نیستند؛ نتیجه‌ی این هستند که ذخایر احساسی‌تان تمام شده و مغزتان با کوچک‌ترین محرک واکنش نشان می‌دهد.
۴. بی‌انگیزگی شدید و ناتوانی در شروع کارها
وقتی دچار فرسودگی عاطفی شده باشید، نه تنها انجام کارها برایتان سخت می‌شود، بلکه شروع کردن‌شان هم به یک چالش بزرگ تبدیل می‌شود. حتی کارهای ساده مثل پاسخ دادن به پیام‌ها، شستن ظرف‌ها یا برنامه‌ریزی روزانه انرژی زیادی از شما می‌گیرند.
فرسودگی عاطفی باعث می‌شود مغز در حالت خاموشی محافظتی قرار بگیرد و هر کاری را یک تهدید به مصرف انرژی تصور کند.
۵. دوری کردن ناخودآگاه از دیگران
در شرایط فرسودگی، مغز و بدن نیاز شدیدی به فاصله گرفتن از هر نوع محرک اجتماعی پیدا می‌کنند. ممکن است پیام‌هایتان را جواب ندهید، کمتر با بقیه تماس بگیرید، احساس کنید حوصله‌ی هیچ کسی را ندارید و یا حتی در جمع‌های کوچک هم زود خسته شوید.
این کناره‌گیری نوعی خود محافظتی است؛ نشانه‌ی این است که نیاز دارید دوباره با خودتان، احساسات‌تان و بدن‌تان هماهنگ شوید.
۶. اختلال در خواب
فرسودگی عاطفی می‌تواند خواب شما را در دو جهت به‌هم بریزد: یا بیش از حد می‌خوابید چون بدن‌تان می‌خواهد فرار کند؛ یا کم می‌خوابید چون ذهن خسته‌تر از آن است که خاموش شود.
هر دو حالت نشان می‌دهند که سیستم عصبی تنظیم طبیعی خودش را از دست داده و نیاز به رسیدگی فوری دارد.
۷. احساس گناه هنگام استراحت؛ نشانه پنهان فرسودگی عاطفی
از ویژگی‌های عجیب فرسودگی عاطفی این است که فرد در اوج خستگی هم برای استراحت کرنش احساس گناه می‌کند. در چنین شرایطی این افراد مدام از خود می‌پرسند: «نکنه تنبل شدم؟»، «بقیه دارن تلاش می‌کنن، من چرا نمی‌تونم؟»، «اگه الان استراحت کنم کارهام عقب می‌مونه» و … .
این احساس گناه معمولا نتیجه‌ی سال‌ها زندگی در حالت تلاش افراطی، مسئولیت‌پذیری بیش از حد، یا داشتن انتظارات سنگین و غیر واقعی از خود است. اما واقعیت این است: استراحت حق شماست، نه جایزه‌ای که باید برایش مبارزه کنید.
۸. کاهش اعتماد به نفس و احساس ناتوانی
وقتی مدت‌ها تحت فشار روانی باشید و فرصت ترمیم پیدا نکنید، اعتماد به نفس‌تان کم‌کم آسیب می‌بیند. کارهایی که قبلا از پس‌شان برمی‌آمدید، حالا سخت و بزرگ به نظر می‌رسند؛ نه به این دلیل که توانایی‌تان کم شده؛ بلکه چون ذهن فرسوده نمی‌تواند قدرت و مهارت واقعی‌تان را بازتاب دهد.
این حالت اگر ادامه پیدا کند، ممکن است به احساس ناکارآمدی و درماندگی منجر شود.
چطور می‌توانیم از فرسودگی عاطفی عبور کنیم؟
حالا که نشانه‌ها را شناختیم، چند قدم مهم وجود دارد که می‌تواند به ما کمک کند؛ از جمله:
- برای نیازها و خواسته‌های خودمان اولویت قائل شویم، حتی اگر برای مدتی بقیه راضی نباشند.
- کاهش کارها و تعهدات غیر ضروری
- برگشتن به فعالیت‌هایی که باعث ایجاد آرامش واقعی در ما می‌شوند.
- درخواست کمک از یک دوست، خانواده یا متخصص
- گذراندن زمان بدون محرک، از جمله گوشی، شبکه‌های اجتماعی، اخبار و …
- استراحت واقعی بدون احساس گناه
همیشه دقت داشته باشید که فرسودگی عاطفی یک هشدار است، نه پایان راه. این مرحله به ما می‌گوید وقتش رسیده که به خودمان برگردیم، مرزهای تازه بسازیم و نیازهایمان را دوباره بشناسیم.
در پایان برشی از کتاب صوتی «تکنیک‌های دعا درمانی» را با هم بشنویم:
برای دانلود کتاب صوتی «تکنیک‌های دعا درمانی» روی تصویر زیر کلیک کنید:
دیدگاه‌ها 0