چرا با وجود افزایش درآمد، هنوز رضایت مالی نداریم؟
سحر اکبریان 
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که با خودتان فکر کنید:
«چند سال پیش اگر این میزان درآمد را داشتم، حتما احساس میکردم از نظر مالی به آرامش رسیدهام.»
اما امروز، با وجود درآمد بیشتر، هنوز همان نگرانیها را تجربه میکنید؛ هنوز احساس میکنید باید بیشتر کار کنید، بیشتر پسانداز کنید یا درآمد بالاتری داشته باشید تا بالاخره احساس امنیت و رضایت کنید.
این تجربه، فقط مختص شما نیست.
بسیاری از افراد پس از افزایش درآمد، انتظار دارند کیفیت زندگی و احساس رضایتشان نیز به همان اندازه افزایش پیدا کند؛ اما در عمل، این اتفاق همیشه رخ نمیدهد. حتی افرادی که درآمدهای بسیار بالایی دارند نیز گاهی احساس میکنند از نظر مالی تحت فشار هستند یا هنوز به نقطهای که انتظارش را داشتند نرسیدهاند.
اما چرا؟
آیا مشکل از میزان درآمد است؟ یا نحوه نگاه ما به پول؟
پژوهشهای اقتصاد رفتاری و روانشناسی نشان میدهند که احساس ثروتمند بودن، تنها به مقدار پولی که به دست میآوریم وابسته نیست. ذهن ما به تغییرات مالی خیلی سریع عادت میکند، سبک زندگیمان به تدریج پر هزینهتر میشود و معیارهای مقایسهمان نیز دائما تغییر میکنند. در نتیجه با وجود افزایش درآمد ممکن است همچنان احساس کنیم «کم داریم».
در این مقاله بررسی میکنیم چرا درآمد بیشتر همیشه به رضایت مالی منجر نمیشود، چه خطاهای ذهنی باعث این احساس میشوند و چگونه میتوان رابطه سالمتر و آگاهانهتری با پول برقرار کرد.
درآمد بیشتر، اما رضایت کمتر؛ این تناقض از کجا میآید؟
بیشتر ما از کودکی یاد گرفتهایم که درآمد بیشتر، مساوی است با زندگی بهتر. به همین دلیل معمولا تصور میکنیم اگر حقوقمان افزایش پیدا کند، شغل بهتری داشته باشیم یا کسب و کارمان رشد کند، احساس آرامش و رضایت مالی نیز به صورت خودکار به وجود میآید.
اما تجربه بسیاری از افراد چیز دیگری را نشان میدهد.
فردی که چند سال پیش با درآمدی مشخص زندگی میکرد، امروز شاید دو یا حتی سه برابر بیشتر درآمد داشته باشد؛ با این حال، هنوز همان جمله را تکرار میکند:
«اگر فقط کمی بیشتر درآمد داشتم، همه چیز درست میشد.»
این «کمی بیشتر» هیچوقت پایان ندارد.
دلیل آن این است که انسان فقط به درآمد خود نگاه نمیکند؛ بلکه دائما شرایط فعلی را با گذشته، اطرافیان و انتظاراتش مقایسه میکند. هر بار که درآمد افزایش پیدا میکند، استانداردهای زندگی نیز تغییر میکنند. خانه بزرگتر، خودرو بهتر، سفرهای بیشتر یا خریدهای گرانتر، به تدریج به بخشی از زندگی عادی تبدیل میشوند و چیزی که زمانی یک آرزو بود، حالا یک انتظار معمولی به نظر میرسد.
در نتیجه، افزایش درآمد لزوما احساس ثروتمند بودن را به همراه نمیآورد؛ زیرا همزمان با رشد درآمد، هزینهها، انتظارات و تعریف ما از زندگی خوب نیز تغییر میکنند.
به همین دلیل است که برخی افراد با درآمد متوسط، احساس آرامش و رضایت بیشتری دارند؛ در حالی که بعضی دیگر با وجود درآمد بالا، همچنان احساس کمبود میکنند.
احساس ثروتمند بودن، بیشتر از آنکه به درآمد وابسته باشد، به ذهنیت ما وابسته است!
افزایش درآمد اتفاق مثبتی است؛ اما اگر همزمان انتظارات، هزینهها و معیارهای مقایسه ما نیز افزایش پیدا کنند، احتمال دارد همچنان احساس کمبود داشته باشیم.
به همین دلیل بسیاری از متخصصان اقتصاد رفتاری معتقدند رضایت مالی تنها با افزایش درآمد به دست نمیآید؛ بلکه به نحوه تصمیمگیری، اولویتبندی و نگاه ما به پول نیز بستگی دارد.
به همین دلیل است که کتابهایی مانند کتاب صوتی «هنر خرج کردن پول» از مورگان هازل، به جای تمرکز صرف بر کسب درآمد بیشتر، از زاویهای متفاوت به پول نگاه میکنند؛ زاویهای که میتواند رابطه ما با پول و در نتیجه کیفیت زندگیمان را تغییر دهد.
چگونه بعد از افزایش درآمد، رضایت مالی بیشتری داشته باشیم؟
افزایش درآمد زمانی واقعا کیفیت زندگی را بهتر میکند که تمام درآمد اضافی صرف بالا بردن سطح، مصرف نشود. اگر با هر افزایش درآمد، هزینههای ثابت زندگی، تعهدات مالی و انتظاراتمان هم بیشتر شوند، خیلی زود به همان نقطه قبلی برمیگردیم و دوباره احساس میکنیم هنوز کافی نیست. بنابراین اولین قدم این است که بین افزایش درآمد و افزایش هزینهها فاصله ایجاد کنیم. بخشی از درآمد جدید میتواند صرف ایجاد امنیت مالی، پسانداز و اهداف مهمتر شود، بدون اینکه سبک زندگی بلافاصله تغییر کند.
از طرف دیگر، رضایت مالی به معنای کمتر خرج کردن در همه زمینهها نیست. مهم این است که بدانیم برای چه چیزهایی ارزش بیشتری قائل هستیم. ممکن است خرید لباس یا وسایل جدید برای یک نفر لذت زیادی نداشته باشد، اما سفر، آموزش، ورزش یا وقت گذراندن با خانواده برای او بسیار ارزشمند باشد. بنابراین به جای حذف کورکورانه هزینهها، بهتر است هزینههایی را که ارزش کمی برایمان دارند کاهش دهیم و با خیال راحتتر برای چیزهایی خرج کنیم که واقعا کیفیت زندگیمان را بهتر میکنند.
- قبل از افزایش هزینهها، افزایش درآمدتان را متوقف کنید
وقتی درآمدتان بیشتر میشود، لازم نیست تمام مبلغ اضافه را وارد سبک زندگی کنید. بخشی از درآمد جدید را برای آینده، امنیت مالی یا اهداف مهم خود کنار بگذارید. این کار کمک میکند افزایش درآمد به افزایش قدرت مالی منجر شود، نه فقط افزایش هزینهها.
- هزینهها را بر اساس تاثیر آن بر زندگی ارزیابی کنید
توانایی خرید یک کالا لزوما به این معنی نیست که خرید آن تصمیم خوبی است. قبل از یک هزینه غیر ضروری، به جای اینکه فقط بپرسید «آیا توان خریدش را دارم؟»، از خودتان بپرسید:
«این هزینه دقیقا چه چیزی به زندگی من اضافه میکند؟»
اگر پاسخ، تجربهای ارزشمند، صرفهجویی در زمان، آرامش یا لذت ماندگار باشد، احتمالا این هزینه ارزش بیشتری دارد. اما اگر تنها نتیجه آن هیجان کوتاه مدت یا جلب توجه دیگران باشد، شاید بهتر باشد دوباره درباره آن فکر کنید.
- برای چیزهایی که واقعا برایتان مهم هستند بیشتر خرج کنید
خرج کردن آگاهانه به معنای محروم کردن خودتان از لذتهای زندگی نیست. اگر تمام هزینههای لذتبخش را حذف کنید، احتمالا احساس محدودیت و نارضایتی بیشتری خواهید داشت.
بهتر است هزینهها را بر اساس ارزششان برای خودتان بررسی کنید: هزینههای کم ارزش را کمتر کنید و برای چیزهایی که واقعا به زندگیتان ارزش اضافه میکنند، با خیال راحتتر خرج کنید.
- خریدهای هیجانی را به تاخیر بیندازید
بسیاری از خریدها در لحظه بسیار جذاب به نظر میرسند، اما این جذابیت همیشه ماندگار نیست. برای خریدهای غیر ضروری، کمی فاصله ایجاد کنید. ممکن است بعد از چند روز متوجه شوید که دیگر آن کالا را نمیخواهید یا حتی فراموش کردهاید چرا فکر میکردید به آن نیاز دارید.
این مکث ساده کمک میکند بین خواستن یک چیز و ارزشمند بودن آن برای زندگی تفاوت قائل شوید.
- معیار مالی خودتان را بسازید
اگر معیار موفقیت مالی شما همیشه زندگی افرادی باشد که درآمد بیشتری از شما دارند، احتمالا هیچوقت احساس نخواهید کرد که به اندازه کافی دارید. همیشه خانهای بزرگتر، خودرویی گرانتر یا سفری لوکستر وجود دارد.
به جای مقایسه دائمی، بهتر است مشخص کنید برای خودتان یک زندگی خوب چه معنایی دارد. وقتی معیار موفقیت از «آنچه دیگران دارند» به «آنچه برای من ارزشمند است» تغییر کند، تصمیمهای مالی نیز آگاهانهتر میشوند.
- بخشی از پول را برای خرید زمان و آزادی اختصاص دهید
گاهی ارزشمندترین چیزی که میتوانیم با پول بخریم، یک کالای جدید نیست؛ زمان و آزادی بیشتر است.
هزینهای که باعث شود زمان بیشتری برای خانواده، استراحت، یادگیری یا کاری که واقعا دوست دارید داشته باشید، ممکن است ارزش بیشتری از خرید وسیلهای داشته باشد که بعد از مدتی به آن عادت میکنید. در چنین شرایطی پول به جای اینکه فقط امکانات بیشتری ایجاد کند، بخشی از فشارهای زندگی را نیز کم میکند.
رضایت مالی بیشتر از آنکه فقط به مقدار پولی که داریم وابسته باشد، به نحوه استفاده از آن بستگی دارد. وقتی بدانیم چه چیزهایی برایمان ارزشمند هستند، میتوانیم پول را از یک هدف بی پایان به ابزاری برای ساختن زندگی دلخواه تبدیل کنیم.
معرفی کتاب صوتی «هنر خرج کردن پول»
چگونه میتوانیم یاد بگیریم پول را طوری خرج کنیم که واقعا به کیفیت زندگیمان کمک کند؟
مورگان هازل، نویسنده کتاب پرفروش روانشناسی پول، در کتاب «هنر خرج کردن پول» به همین سوال میپردازد. او به جای تمرکز صرف بر بیشتر درآمد داشتن یا بیشتر پسانداز کردن، به مرحلهای میپردازد که کمتر درباره آن صحبت میشود: چگونه از پولی که به دست آوردهایم، برای ساختن یک زندگی بهتر استفاده کنیم؟
هازل در این کتاب نشان میدهد که ارزش یک هزینه فقط به قیمت آن بستگی ندارد؛ بلکه باید دید آن هزینه چه چیزی به زندگی ما اضافه میکند. آیا برایمان زمان بیشتری میخرد؟ آزادی بیشتری ایجاد میکند؟ آرامش میدهد؟ تجربهای ارزشمند میسازد؟ یا فقط برای مدت کوتاهی احساس بهتری ایجاد میکند؟
این نگاه باعث میشود مسئله پول را از «چقدر بیشتر داشته باشم؟» به سوال مهمتری تبدیل کنیم:
«چگونه از پولی که دارم، زندگی بهتری بسازم؟»
اگر افزایش درآمد برای شما هم لزوما به معنای افزایش رضایت نبوده و میخواهید رابطه آگاهانهتری با پول و خرج کردن داشته باشید، کتاب صوتی «هنر خرج کردن پول» میتواند نقطه شروع مناسبی برای تغییر این نگاه باشد.
قسمتی از این کتاب را بشنویم:
برای دانلود کتاب صوتی «هنر خرج کردن پول» روی تصویر زیر کلیک کنید:
دیدگاهها 0